Trái cây Đồng Nai đang bước vào giai đoạn sôi động dù còn khoảng 2 tuần nữa nhiều loại đặc sản như sầu riêng, chôm chôm, măng cụt mới vào thu hoạch rộ. Tại các vùng vườn, không khí chuẩn bị mùa vụ đã nhộn nhịp hơn khi thời tiết thuận lợi, tỷ lệ đậu trái cao và khách từ TP.HCM cùng các tỉnh Đông Nam Bộ bắt đầu tìm đến tham quan, thưởng thức trái cây đầu mùa.
Năm nay, điều được người trồng quan tâm không chỉ là sản lượng. Khi nhu cầu tiêu dùng trái cây sạch ngày càng tăng, nhiều nhà vườn chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, cách chăm sóc an toàn và khả năng kết nối đầu ra thông qua du lịch sinh thái. Đây cũng là hướng đi giúp nông dân nâng giá trị vườn cây, thay vì chỉ phụ thuộc vào bán trái tươi theo mùa.
Trái cây Đồng Nai kỳ vọng mùa bội thu
Hiện thành phố Đồng Nai có hơn 94.200ha cây ăn trái, tập trung tại các vùng sản xuất lớn như Long Khánh, Bình Lộc, Hàng Gòn, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ, Định Quán, Tân Phú và Vĩnh Cửu. Trong cơ cấu cây trồng, sầu riêng, chôm chôm, bưởi, xoài, chuối là những loại chủ lực, mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân nhiều địa phương.
Những ngày này, nhiều nhà vườn tại phường Bảo Vinh, thuộc TP Long Khánh, tỉnh Đồng Nai trước đây, đã bước vào thu hoạch chôm chôm đầu mùa. Nhờ thời tiết thuận lợi và việc áp dụng kỹ thuật chăm sóc mới, năng suất tại nhiều vườn tăng từ 1,5-2 lần so với năm trước. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nông dân vừa cần sản lượng ổn định, vừa phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Tại khu phố Bàu Cối, phường Bảo Vinh, gia đình ông Hoàng A Pẩu có gần 2ha chôm chôm trồng xen măng cụt và mít. Ông cho biết, việc tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật do Hội Nông dân tổ chức đã giúp gia đình chủ động hơn trong xử lý cho cây ra hoa, chín sớm, qua đó nâng hiệu quả sản xuất. Theo ông Pẩu, nhờ được ngành chức năng và Hội Nông dân hướng dẫn, ông biết cách chăm sóc cây tốt hơn; những năm gần đây vườn chôm chôm đều cho trái sớm, năng suất ổn định hơn trước.
Nhà vườn chuyển mạnh sang sản xuất sạch
Không chỉ cải thiện kỹ thuật, nhiều hộ dân tại vùng vườn còn chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc sinh học nhằm tạo ra trái cây sạch phục vụ thị trường. Cách làm này giúp nhà vườn đáp ứng tốt hơn xu hướng tiêu dùng an toàn, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe người sản xuất và môi trường vườn cây lâu dài.
Ông Hoàng Thái Phương, nhà vườn tại phường Bảo Vinh, thuộc TP Long Khánh, tỉnh Đồng Nai trước đây, cho biết năm nay chôm chôm vừa được mùa vừa được giá. Hiện chôm chôm nhãn được thu mua từ 30.000-32.000 đồng/kg, chôm chôm Thái từ 28.000-30.000 đồng/kg. Theo ông Phương, bà con hiện ưu tiên sản xuất theo hướng hữu cơ sinh học; làm ra sản phẩm sạch trước hết là để bảo vệ sức khỏe của chính mình, sau đó là phục vụ người tiêu dùng.
Không riêng chôm chôm, nhiều nông dân ở Bảo Vinh còn kiên trì theo đuổi mô hình măng cụt hữu cơ. Anh Vương Thành Nam là một trong những người tiên phong với khu vườn rộng 6 sào. Theo anh Nam, quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang hữu cơ kéo dài gần 7 năm, có thời điểm gặp nhiều khó khăn do sâu bệnh gia tăng. Tuy nhiên, sau khoảng 2 năm kiên trì, đất đai dần phục hồi, cây khỏe hơn và chi phí đầu vào giảm đáng kể.
Hiện tỷ lệ trái đạt chuẩn tại vườn của anh Nam đạt hơn 95%. Măng cụt từ khu vườn này đã được đưa vào nhiều cửa hàng trái cây sạch và hệ thống phân phối tại TP.HCM, Hà Nội, với giá cao hơn từ 10.000-20.000 đồng/kg so với sản xuất thông thường. Kết quả này cho thấy khi sản phẩm có chất lượng ổn định, được sản xuất theo hướng an toàn, nhà vườn có thêm cơ hội tiếp cận những kênh tiêu thụ tốt hơn.
Du lịch sinh thái nâng giá trị trái cây Đồng Nai
Cùng với việc nâng chất lượng sản phẩm, nhiều nhà vườn ở Bảo Vinh và Bình Lộc đang khai thác lợi thế vườn cây ăn trái để phát triển du lịch sinh thái. Đầu tháng 6, khi chôm chôm, măng cụt bắt đầu chín, hàng ngàn lượt du khách từ TP.HCM và các tỉnh Đông Nam Bộ đã tìm đến các nhà vườn để tham quan, trải nghiệm và thưởng thức trái cây tại chỗ.
Tại khu du lịch sinh thái vườn Hai Phương ở phường Bảo Vinh, lượng khách liên tục tăng. Anh Hoàng Thanh Phước, chủ điểm du lịch, cho biết đơn vị đã liên kết với nhiều nhà vườn để bổ sung các loại trái cây sạch như chôm chôm, măng cụt, sầu riêng, bòn bon phục vụ du khách. Mỗi ngày khu du lịch đón từ 200-300 lượt khách; cuối tuần có thể đạt 500-700 lượt. Theo anh Phước, điều khách thích nhất là được tự tay hái trái cây và thưởng thức ngay tại vườn.
Tại phường Bình Lộc, nhiều hộ dân cũng liên kết với nhau để mở rộng các tuyến tham quan. Bà Lê Thị Bạch Tuyết, khu phố Cây Da, cho biết gia đình liên kết với các nhà vườn khác nhằm có thêm nguồn trái cây sạch phục vụ du khách. Theo bà Tuyết, thu nhập từ làm du lịch vườn hiện cao hơn nhiều năm trước; khách đến vừa tham quan, vừa thưởng thức trái cây nên đầu ra cũng thuận lợi hơn.
Theo ông Hoàng Đức Liêm, Chủ tịch Hội Nông dân phường Bình Lộc, Hội đã xây dựng nhiều chương trình hỗ trợ vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân và Ngân hàng Chính sách xã hội để người dân đầu tư phát triển du lịch sinh thái vườn. Đến nay, địa phương đã có hơn 40 hộ tham gia liên kết làm du lịch. Việc kết nối các hộ giúp hình thành điểm đến đa dạng hơn, đồng thời tạo thêm kênh tiêu thụ tại chỗ cho trái cây Đồng Nai trong mùa thu hoạch.
Truy xuất nguồn gốc, tem nhận diện cho nông sản địa phương
Tại phường Đồng Xoài, TP Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước trước đây, gia đình ông Lê Vinh Thảo với hơn 2,5ha điều trồng xen chôm chôm, măng cụt và bòn bon cũng kiên trì theo đuổi hướng sản xuất trái cây sạch. Ông Thảo cho biết, trước tiên phải bảo đảm sức khỏe cho mình rồi mới đưa sản phẩm ra thị trường. Vườn của ông hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật, cây lớn gần như không sử dụng.
Bà Nguyễn Thị Thu Lan, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Đồng Xoài, cho biết Hội đang đẩy mạnh vận động nông dân sản xuất theo hướng sạch, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và xây dựng tem nhận diện cho nông sản địa phương. Theo bà Lan, điều Hội Nông dân phường hướng đến là nền nông nghiệp sạch, chất lượng; bà con được vận động tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, đồng thời được hỗ trợ tem mã đặc trưng để tiêu thụ nông sản thuận lợi hơn.
Từ những vườn chôm chôm đầu mùa ở Bảo Vinh đến các mô hình măng cụt hữu cơ, du lịch sinh thái ở Bình Lộc và sản xuất sạch tại Đồng Xoài, có thể thấy trái cây Đồng Nai đang được nâng giá trị bằng nhiều hướng đi song song. Khi chất lượng, trải nghiệm vườn và truy xuất nguồn gốc cùng được chú trọng, mùa thu hoạch rộ sắp tới không chỉ hứa hẹn về sản lượng mà còn mở thêm cơ hội tiêu thụ bền vững cho nông dân.
